Home >Article > บทความน้องสายฟ้า > รู้หรือไม่ ? การเลือกใช้ SPD ให้ถูกต้องควรเลือกอย่างไร
รู้หรือไม่ ? การเลือกใช้ SPD ให้ถูกต้องควรเลือกอย่างไร
ฟ้าผ่าเป็นภัยทางธรรมชาติที่เราไม่สามารถควบคุมได้ แต่เราสามารถหลีกเลี่ยงและป้องกันได้ ซึ่งผลกระทบจากฟ้าผ่า จะทำให้เกิด “อิมพัลส์แม่เหล็กไฟฟ้า” (LEMP) จะสร้างความเสียหายให้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็คทรอนิกส์ภายใน สิ่งปลูกสร้างได้ ซึ่งความเสียหายที่เกิดขึ้นเราสามารถป้องกันได้ โดยหนึ่งในวิธีดังกล่าวคือการ ป้องกันด้วย"อุปกรณ์ ป้องกันเสิร์จ” (SPD) ขั้นตอนการเลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันเสิร์จ (SPD) เพื่อติดตั้งในระบบไฟฟ้าแรงดันต่ำ ภายในสิ่งปลูกสร้าง, สถานีเครือข่ายโทรศัพท์หรือเสาส่งสัญญาณโทรทัศน์นั้น ต้องเป็นไปตามพารามิเตอร์ต่าง ๆ ของระบบไฟฟ้า รวมถึงคุณลักษณะของอุปกรณ์ที่ต้องการป้องกันซึ่งมีวิธีการพิจารณาดังต่อไปนี้
  • เลือก SPD ตามแรงดันไฟฟ้าของระบบ
  • พิจารณารูปแบบการต่อลงดินของตู้ไฟฟ้าที่ต้องการติดตั้ง SPD (TN-S, TN-C, TT, IT หรือ TN-C-S)
  • เลือกใช้ SPD ให้เหมาะสมกับการใช้งาน คือ SPD สำหรับ AC/DC Power System ติดตั้งภายในตู้เมนไฟฟ้า, ตู้ย่อย, ตู้โหลด เป็นต้น SPD สำหรับวงจรสื่อสารและสายสัญญาณ เช่น ในระบบ Security, Fire Alarm, Telephone, LAN และระบบลิฟท์เป็นต้น
  • เลือก SPD ตามตำแหน่งที่ต้องการติดตั้ง โดยพิจารณาตามการแบ่งย่านการป้องกันฟ้าผ่า Lightning Protection Zones (LPZ) และเลือก SPD แต่ละคลาสให้เหมาะสม
  • พิจารณาถึงระยะป้องกัน และค่าแรงดันคงทนอิมพัลส์ฟ้าผ่าของอุปกรณ์ที่ต้องการป้องกัน เพื่อเลือกแรงดัน ป้องกัน Up ให้เหมาะสมกับอุปกรณ์ที่ต้องการป้องกัน
อย่างไรก็ตามระยะการติดตั้ง SPD ก็มีความสำคัญเช่นกัน โดยตำแหน่งที่จะติดตั้ง SPD เช่น ที่ตู้เมนไฟฟ้า (MDB) หรืออยู่ใกล้กับอุปกรณ์นั้น จำเป็นต้องทราบระยะในการป้องกันด้วย ยกตัวอย่างเช่น ระยะระหว่าง SPD ที่ติดตั้งกับอุปกรณ์ที่ต้องการป้องกันว่าสามารถให้การป้องกันได้เพียงพอหรือไม่ โดยระยะการป้องกันขึ้นอยู่กับ คุณสมบัติของ SPD เช่น ค่าแรงดันป้องกัน Up ความยาวสายติดตั้งและคุณสมบัติของอุปกรณ์ที่ต้องการป้องกัน เช่น ความทนแรงดันเกิน ค่าฉนวนไฟฟ้า เป็นต้น หรือถ้าหากระยะห่างระหว่าง SPD ที่ตู้ MDB กับอุปกรณ์ ที่ต้องการป้องกัน “ไกลเกินกว่า 30 เมตร” จำเป็นจะต้องมีการติดตั้ง SPD เพิ่มเติมที่ตู้ย่อยใกล้ๆ กับอุปกรณ์ โดยเป็น SPD Class II หรือ Class III ขณะเดียวกันอุปกรณ์ทุกชิ้น ต่างมีอายุการใช้งานเหมือนกันทั้งหมด SPD ก็เช่นกัน แต่อายุการใช้งานของ SPD นั้น ขึ้นอยู่กับขนาดของเสิร์จที่เกิดขึ้นว่าเกินกว่าความสามารถที่ SPD จะรับได้หรือไม่ ซึ่งอายุการใช้งานของ SPD จะยาวนานหรือสั้น ขึ้นอยู่กับความถี่ในการรับเสิร์จฟ้าผ่า โดยค่า Lifetime ที่ผู้ผลิตกำหนดใน Catalog นั้นเป็นค่าสถิติที่คาดการณ์เท่านั้น ไม่สามารถนำมายืนยันอายุการใช้งานจริง ของ SPD ได้ ดังนั้น SPD จึงควรมี Indicator เพื่อบอกว่าตัวอุปกรณ์ยังใช้งานได้หรือไม่ เช่น ไฟแสดงสถานะ หรือ แถบแสดงสถานะ เป็นต้น
นอกจากนี้ SPD ยังมีโหมดล้มเหลว (SPD Failure Modes) หรือเรียกว่า SPD เสียนั้นเอง ซึ่งการล้มเหลวของ SPD ตามมาตรฐานของ IEC 61643-12 พิจารณาไว้ 2 แบบดังนี้
  • ลัดวงจร (short-circuit or low impedance) ซึ่งจุดนี้เราสามารถป้องกันความเสียหายได้ด้วยการติด Back up fuse หรือ SCB (SPD Circuit Breaker)
  • เปิดวงจร (open-circuit or high impedance) ส่วนกรณีนี้ไม่เกิดอันตรายใดๆ เพียงแค่เปลี่ยน SPD ใหม่เท่านั้น
ทั้งนี้อุปกรณ์ป้องกัน SPD ในตลาดปัจจุบันมีมากมายหลายยี่ห้อ ดังนั้นมาตรฐานของอุปกรณ์จึงเป็นสิ่งสำคัญ อย่างยิ่งในการเลือกใช้ เพราะจะช่วยป้องกันชีวิตและทรัพย์สินของท่านได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งในเลือกซื้อ อุปกรณ์ SPD ทุกครั้งควรเรียกหาอุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน VDE, IEC 61643-12 และ IEEE ซึ่งผลิตภัณฑ์ SPD ของ Kumwell ทุกชิ้น ได้รับรองด้วยมาตรฐานดังกล่าว จึงมั่นใจได้ว่า อุปกรณ์ของเรามีสามารถป้องกันภัย จากฟ้าผ่าได้อย่างมีประสิทธิภาพ